Zirai İlaç ve Tarım İhracatında Mevzuat Uyumu

Zirai İlaç Tartışmalarında Gözden Kaçan Gerçek: Kriz Değil; Uyum, Bilgi ve Ticari Akıl

Türkiye’de tarım ve ihracat başlığı altında, zaman zaman zirai ilaç kullanımı üzerinden yürütülen tartışmalar, çoğu kez teknik bağlamından koparılarak kamuoyuna yansıtılmaktadır. Mevsimsel ve zorunlu tarımsal uygulamalar; yeterli teknik açıklama yapılmaksızın "kriz" söylemleriyle sunulmakta, bu yaklaşım hem üreticiyi hem de ülkenin ihracat algısını olumsuz etkilemektedir.

Oysa sahadaki gerçeklik; bu örneklerin büyük bölümünün bir gıda güvenliği sorunu değil; pazar bazlı uyum, bilgi yönetimi ve doğru ticari planlama meselesi olduğunu göstermektedir. Uluslararası tarım ticareti; üretim, çevre koşulları ve mevzuat arasında hassas bir denge kurulmasını gerektiren çok katmanlı bir süreçtir.

Sahadan Somut Bir Örnek: Üretimden İhracat Bandına
Konuyu somutlaştırmak adına, ihracat sektöründe sıkça karşılaşılan bir senaryo üzerinden ilerleyelim:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde üretilen bir tarım ürünü, üretim sezonu boyunca bölgenin iklim koşulları nedeniyle yoğun zararlı baskısına maruz kalmaktadır. Yaz aylarında artan sıcaklık ve nem, belirli dönemlerde böcek popülasyonunun hızla yükselmesine neden olur. Bu doğal süreçte üretici; Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış, yasal ve teknik tavsiyelere uygun zirai ilaçlarla mevsimsel ilaçlama yapar. Uygulamalar kayıt altına alınır ve hasat öncesi bekleme sürelerine (PHI) titizlikle riayet edilir.

Ancak bu ürün, soğuk iklim kuşağındaki bir Avrupa ülkesine ihraç edildiğinde, ithalatçı ülkenin rutin kontrollerinde kullanılan aktif maddelerden birinin o ülkede ruhsatlı olmadığı ya da farklı Maksimum Kalıntı Limitlerine (MRL) tabi olduğu tespit edilebilir. Bu durum, bazı yayın organlarında hızla genelleştirilerek "yasaklı ilaç krizi" başlığıyla sunulmaktadır.

Kriz Algısı ile Teknik Gerçeklik Arasındaki Fark
Buradaki asıl tablo, bir gıda güvenliği krizini değil; ülkeler arası mevzuat farklılıklarını işaret etmektedir. Türkiye’de yasal, ruhsatlı ve denetime tabi bir aktif maddenin; başka bir ülkenin tercihleri doğrultusunda farklı limitlerle düzenlenmiş olması olağan bir durumdur.
Süreci şu üç maddeyle özetlemek mümkündür:

Yasal Çerçeve: Üretim, devletin ruhsatlandırdığı ilaçlarla yapılmıştır.
İzlenebilirlik: Süreç kayıtlıdır ve kamu denetimi altındadır.
Uyum İhtiyacı: Sorun bilinçsiz üretim değil, hedef pazar mevzuatının üretim aşamasında daha erken planlanması gerekliliğidir.
Asıl Kazanım: Öğrenilen Ders ve Stratejik Bilgi Birikimi

Doğru okunduğunda bu tür süreçler, sektör için stratejik bir kazanım sunar. Profesyonel bir ihracat operasyonu bu deneyimden şu dersleri çıkarır:

Mevzuat Analizi: Hedef ülkenin güncel limitleri daha detaylı analiz edilir.
Üretim Revizyonu: Bir sonraki sezon için ilaçlama planları, pazarın talebine göre güncellenir.
Pazar Çeşitlendirmesi: Aynı ürün grubu için farklı ülkelerin standartlarına göre ayrı üretim hatları ve uygulama planları oluşturulur.

İhracatta Belirleyici Güç: Önleyici Bilgi Mekanizmaları
İhracatta başarı, yalnızca ürün kalitesiyle değil; üretim öncesinde yapılan bilgi toplama ve uygunluk kontrolleriyle doğrudan ilişkilidir. Günümüzde modern ihracat pratiği şu sacayağı üzerine kurulmalıdır:

Ticaret Müşavirlikleri: Ticari ataşeliklerden alınan anlık mevzuat güncellemeleri.
Teknik Değerlendirme: Gümrük müşavirleri ve akredite laboratuvarlar aracılığıyla yapılan analizler.
Proaktif İletişim: İthalatçı firmalardan üretim öncesi talep edilen güncel uygunluk kriterleri.
Bu önleyici mekanizmalar, sürecin son aşamasında ortaya çıkabilecek teknik farklılıkların önceden öngörülmesini sağlar. Böylece ihracat; "kriz yönetimi" ile değil, öngörü ve ticari akıl ile yönetilen bir başarı hikâyesine dönüşür.

Sonuç: Tarımı Değil, Süreci ve Algıyı Yönetmek
Zirai ilaç kullanımı, modern tarımın teknik bir gerçeğidir. Asıl mesele; bu uygulamaların hangi çevresel koşullarda, hangi pazar için ve hangi standartlara göre yapıldığını doğru analiz edebilmektir. Teknik uyum süreçlerini sansasyonel başlıklarla sunmak çözüm üretmez; aksine üreticiye, ihracatçıya ve ülke ekonomisine zarar verir.
Gerçek sorumluluk; bilimsel veriyi doğru okumak, ticari bilgiyi etkin kullanmak ve ihracat süreçlerini stratejik bir bakış açısıyla yönetmektir.